روزی روزگاری، در زمانهای خیلی دور، شاهان و مهندسان ایرانی عادت داشتند که برای هر کاری به ستارهها و صورتهای فلکی در آسمان نگاه کنند تا بدانند بهترین زمان برای انجام امور و از جمله ساختن یک شهر چه زمانی است. آنها باور داشتند شهرها هم «طالع» دارند، درست مثل انسانها. منظور آنها از طالع، همان سرنوشت بودهاست که تحت تأثیر موقعیت ستارگان در آسمان در زمان تولد، ممکن است خوش یا ناخوش شود.
بر همین اساس، وقتی رکنالدوله دیلمی در سال ۳۱۷ هجری شمسی، تصمیم گرفت اصفهان را بازسازی کند و پایتخت خود قرار دهد؛ به منجمان دستور داد آسمان را زیر نظر بگیرند و ببینند که خورشید و ماه در چه وضعی قرار دارند. طبق توضیح آنان، ستارگان در برج قوس (ماه آذر) قرار داشتند. این برج، نماد نیمهانسان و نیمهحیوان دارد با سر انسان و تنهای شبیه شیر یا ببر و دم اژدها، و نشاندهنده مبارزه بین خوبی و بدی است. منجمان گفتند: اگر شهر را در این زمان بسازیم، خوشیمن و پرآوازه خواهد شد!
پس رکنالدوله، در همان زمان باروی بزرگ اصفهان را ساخت تا شهر محافظت شود و پایههای شهر روی «برج قوس» گذاشته شد. از آن زمان، برج قوس به «طالع اصفهان» مشهور شد و در بسیاری از بناها مثل سردر قیصریه نقش بست. نگاره روی این سردر، تصویری از یک تیرانداز در قامت نیمه انسان-نیمه شیر با دم اژدهاست و نشان میدهد که شهر میان خشکی و سرسبزی، بین سختی و فراوانی قرار دارد.
سالها بعد، در سال ۱۳۸۴، گروهی از اصفهانشناسان تصمیم گرفتند روز اول آذرماه را بهعنوان «روز نکوداشت اصفهان» انتخاب کنند، چون مستندات تاریخی نشان میداد شهر در ماه آذر و با برج قوس ساخته شدهاست. آنها همچنین تصویری که روی کاشیکاری سردر بازار قیصریه است را بهعنوان «نماد اصفهان» برگزیدند تا همه یادشان باشد که این شهر با هنر، علم نجوم و فرهنگ ایرانی ساخته شدهاست.
اصفهان، تکه آبیرنگ نقشه ایران است؛ چون گنبدها و طاقهای کاشیکاری شده آن، از روی زمین به آسمان آبی چشمک میزنند.
سالیان متمادی یکی از رودهای پرآب و پرخروش ایران از قلب اصفهان عبور میکردهاست؛ دریغ و درد که زایندهرود این روزها تشنه و خسته است.
اصفهان، تا همیشه نصف جهان است چون هرآنچه یک جهان از زندگی و طبیعت و فرهنگ و هنر لازم دارد، در آن یافت میشود و قلب و چشم هر گردشگر و بازدیدکنندهای را مجذوب خود میکند.
و بالاخره ایران ما؛ جان جهان است چون این همه زیبایی فخرآمیز در خود دارد و فرزندانش تا ابد نگهدار و نگهبان آن هستند.
وجیهه تیموری- دبیر آفتابمهتاب
***
عکسهایی از ارنست هولتسر، عکاس آلمانی.
او حدود ۲۰ سال در اصفهان زندگی کرد و عکسهای تاریخی متعددی از شهر و مردم آن گرفت. هولتسر مهندس تلگراف بود و در پروژههای کابلکشی برای شرکت زیمنس و هالسکه قبل از آمدن به ایران شرکت داشت.
او در زمان حکومت ناصرالدین شاه قاجار و در سال ۱۲۴۲ به ایران آمد و برای برقراری خطوط تلگراف به اصفهان رفت. هولتسر شیفته سبک زندگی و آداب و رسوم مردم این شهر شد.
این تصاویر بخشی از مجموعه گسترده عکسهای اوست که زندگی در اصفهان دوره قاجار را نشان میدهد.
شما چه نظری دارید؟